ปริจเฉทที่ ๑ ชื่อจิตตสังคหวิภาค

หน้าที่ : 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50
51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74
75
76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94
95 96 97 98 99 100
101 102 103 104
105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115
ค้นหาหัวข้อธรรม

ละความชั่วทั้งปวง ทำแต่ความดี ทำจิตใจให้ใสบริสุทธิ์...

โลกุตตรจิตอย่างพิสดาร

โลกุตตรจิตอย่างพิสดาร คือโลกุตตรจิตอย่างย่อ ๘ ดวง แจกไปตามฌานที่ได้ที่ถึงซึ่งมีอยู่ ๕ ฌานนั้นเช่น โสดาปัตติมัคคจิต ๑ ดวง สามารถได้ปฐมฌาน ๑ ได้ทุติยฌาน ๑ ได้ตติยฌาน ๑ ได้จตุตถฌาน ๑ และปัญจมฌาน ๑ รวมเป็น ๕ ฌาน หรือ ๕ ชั้น ดังนั้นโสดาปัตติมัคคจิตที่ประกอบด้วยฌาน ก็มี ๕ ดวง

มัคคจิตโดยย่อมี ๔ ดวง ประกอบด้วยฌาน ๕ ชั้น จึงมีมัคคจิตโดยพิสดารเป็น ๒๐ ดวง

เฉพาะมัคคจิตโดยย่อ ๔ ดวงซึ่งแม้จะมิใช่จิตที่ประกอบด้วยฌาน แต่ก็ถือว่าเป็นปฐมฌานด้วย

อนึ่ง มัคคจิตนี้ก็ไม่ได้แจกไปตามอรูปฌานอีก ๔ ฌานนั้นด้วย ก็เพราะเหตุว่าอรูปฌานทั้ง ๔ นั้นนับเป็นปัญจมฌาน ด้วยว่ามีองค์ฌานเพียง ๒ คือ อุเบกขากับเอกัคคตาเท่ากัน และเหมือนกันกับรูปาวจรปัญจมฌาน เป็นแต่อารมณ์ต่างกันเท่านั้นเอง ส่วนองค์ฌานคงเท่ากัน ดังนั้นจึงนับว่าฌานทั้ง ๙ ฌาน มีเพียง ๕ ชั้น ด้วยเหตุนี้มัคคจิต ๔ ดวง จำแนกไปตามฌาน ๕ ชั้น จึงเป็น ๒๐ ดวง

โดยทำนองเดียวกัน ผลจิตโดยย่อ ๔ ดวง เมื่อจำแนกไปตามฌานที่ได้ที่ถึงซึ่งมี ๕ ชั้น จึงเป็นผลจิตอย่างพิสดาร ๒๐ ดวง

รวมมัคคจิตอย่างพิสดาร ๒๐ ดวง กับผลจิตอย่างพิสดาร ๒๐ ดวง จึงเป็นโลกุตตรจิตอย่างพิสดาร ๔๐ ดวง

 

สอบถาม ปัญหาธรรมะ ได้ที่ลานธรรมมูลนิธิ ค่ะ...
จัดทำโดย มูลนิธิอภิธรรมมูลนิธิ
ศีล สมาธิ ปัญญา... หนทางสายเอก...