ปริจเฉทที่ ๒ เจตสิกสังคหวิภาค

หน้าที่ : 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50
51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71
ค้นหาหัวข้อธรรม

ละความชั่วทั้งปวง ทำแต่ความดี ทำจิตใจให้ใสบริสุทธิ์...

มานเจตสิก

๗. มานเจตสิก คือ ความถือตนความทะนงตน มีลักขณาทิจตุกะดังนี้

อุณฺณติ ลกฺขโณ มีการทะนงตน เป็นลักษณะ

สมฺปคฺค รโส มีการยกย่องสัมปยุตตธรรม เป็นกิจ

เกตุกมฺยตาปจฺจุปฏฺฐาโน มีความปรารถนาสูง เป็นผล

ทิฏฺฐิวิปฺปยุตฺตโลภ ปทฏฺฐาโน มีโลภจิตที่เป็นทิฏฐิวิปปยุตต เป็นเหตุใกล้

มานะ นี้ท่านจัดไว้ ๙ ประการ คือ

(๑) เป็นผู้เลิศกว่าเขา สำคัญตัวว่า เลิศกว่าเขา

(๒) " " เสมอเขา

(๓) " " เลวกว่าเขา

(๔) เป็นผู้เสมอเขา สำคัญตัวว่า เลิศกว่าเขา

(๕) " " เสมอเขา

(๖) " " เลวกว่าเขา

(๗) เป็นผู้เลวกว่าเขา สำคัญตัวว่า เลิศกว่าเขา

(๘) " " เสมอเขา

(๙) " " เลวกว่าเขา

อติมานะ=ดูหมิ่นท่าน,สารัมภะ=แข่งดี,ถัมภะ=หัวดื้อ,สาเถยยะ=โอ้อวด เหล่านี้จัดเป็นมานะทั้งสิ้น

ข้อควรสังเกต คือถ้าเกิดมีการเปรียบเทียบเรากับเขาขึ้นเมื่อใดก็เป็นมานะเมื่อนั้น ไม่ว่าการเปรียบเทียบนั้นจะเป็นการเปรียบเทียบด้วย ชาติ โคตร สกุล รูป สมบัติ ทรัพย์ ศิลปะวิทยา การงาน หรือ ความเฉลียวฉลาด


สอบถาม ปัญหาธรรมะ ได้ที่ลานธรรมมูลนิธิ ค่ะ...
จัดทำโดย มูลนิธิอภิธรรมมูลนิธิ
ศีล สมาธิ ปัญญา... หนทางสายเอก...