อุปมาอริยสัจจ

ด้วยความเกี่ยวเนื่องกันแห่งสัจจธรรมดังกล่าวแล้วนั้น จึงได้มีข้ออุปมาอริย สัจจไว้เป็นหลายนัย เป็นต้นว่า

ก. ทุกขสัจจ เปรียบเหมือนกับผู้ที่แบกของหนัก สมุทยสัจจเปรียบเหมือนกับ ของที่หนัก นิโรธสัจจเปรียบเหมือนกับได้ทิ้งของที่หนักนั้นเสียแล้ว มัคคสัจจเปรียบ ได้กับอุบายในการที่จะทิ้งของหนักนั้น

ข. ทุกขสัจจเปรียบเหมือนอาการของโรค สมุทยสัจจเหมือนตัวเชื้อโรค นิโรธ สัจจเหมือนความหายจากโรค มัคคสัจจก็เหมือนกับยารักษาโรค

ค. ทุกขสัจจ เปรียบด้วยฝั่งนี้ สมุทยสัจจเปรียบด้วยแม่น้ำ นิโรธสัจจเปรียบ กับฝั่งโน้น มัคคสัจจก็เปรียบเหมือนพาหนะที่นำไปถึงฝั่งโน้น

ด้วยความเกี่ยวพันต่อเนื่องกันดังนี้ จึงมีคำกล่าวไว้ว่า ผู้ใดเห็นทุกข์ผู้นั้นย่อม เห็นสมุทัย ผู้ใดแจ้งในนิโรธ ผู้นั้นย่อมแจ้งในมัคคด้วย

จัดทำโดย มูลนิธิอภิธรรมมูลนิธิ